PRILOG ISTORIJI SABORNE CRKVE U BEOGRADU

Apstrakt

U radu je data sažeta istorija Saborne crkve u Beogradu sa posebnim osvrtom na njenu izgradnju. Prvi pomen crkve posvećene Svetom arhanđelu Mihailu potiče iz 1578. godine premda je crkva gotovo sigurno srednjovekovna. U vreme mitropolita Mojseja 1725 – 33. godine, temelјno je obnovlјena. Turci su zauzevši Beograd 2. septembra 1739. godine crkvu oplenili i svodove joj oborili. Tom prilikom je stradalo i kube. Docnije su Beograđani dobili od Turaka dopuštenje da crkvi svojoj mogu načiniti nove svodove, ali ti svodovi ni pošto da ne budu visoki. Stara crkva je srušena u avgustu 1836. a građenje nove crkve započeto je 28. aprila 1837. godine. Do Preobraženja 1838. dovedena je crkva do krova, do 1841. pokrivena je i izgrađen toranj, a od 1841. do 1845. vršeni su unutrašnji radovi: živopis, drvorezački i zlatarski poslovi. Nacrt za ikonostas izradio je 1841 g. čuveni vajar i livac Dimitrije Petrović. No on nije ovaj posao završio, nego se posvadio sa Opštinom i vratio se u Beč, gde je živeo stalno. Drugi su završili nacrt ikonostasa i izradili nacrte za pevnicu, predikaonicu i prestole za kneza i mitropolita. Godine 1841, pozvan je akademski slikar, Dimitrije Avramović, i predano mu je da novoj crkvi načini ikonostas, i da je svu iznutra živopiše. Avramović je taj posao dovršio u jesen godine 1845. godine. Mitropolit Petar je 5. novembra 1845. godine, sa dvanaest sveštenika i šest đakona, osveštao beogradsku Sabornu crkvu.